Shloka 42
Karma-Yoga, Yajña-Cakra, and the Governance of Desire (कर्मयोग–यज्ञचक्र–कामनिग्रह)
Devanagari script
संकरो नरकायैव कुलघ्नानां कुलस्य च | पतन्ति पितरो होषां लुप्तपिण्डोदकक्रिया:
Translation
ਵਰਣ-ਸੰਕਰ ਕੁਲ-ਘਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕੁਲ ਨੂੰ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ—ਨਰਕ ਵੱਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ-ਜਲ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਲੁਪਤ ਹੋ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਅਰਥਾਤ ਸ਼ਰਾਧ-ਤਰਪਣ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Word by Word
संकरःmixture; intermixture (of varnas)
संकरः:
Karta
TypeNoun
Rootसंकर
FormMasculine, Nominative, Singular
नरकायfor hell
नरकाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootनरक
FormMasculine, Dative, Singular
एवindeed; only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कुलघ्नानाम्of the destroyers of the family
कुलघ्नानाम्:
TypeNoun
Rootकुलघ्न
FormMasculine, Genitive, Plural
कुलस्यof the family
कुलस्य:
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पतन्तिfall; go down
पतन्ति:
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent, Indicative, Third, Plural, Parasmaipada
पितरःthe ancestors (manes)
पितरः:
Karta
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Nominative, Plural
होषाम्of them
होषाम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
लुप्तपिण्डोदकक्रियाःwhose piṇḍa-and-water rites are lost (deprived of śrāddha and libations)
लुप्तपिण्डोदकक्रियाः:
TypeAdjective
Rootलुप्त-पिण्ड-उदक-क्रिया
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes