Shloka 16
भीष्मपर्व — अध्याय 18: सेनानिनादः, ध्वज-दीप्तिः, भीष्मरक्षण-व्यवस्था च
Battle Muster: Soundscape, Banners, and the Protection of Bhīṣma
Devanagari script
दस हजार वेगवान् हाथियोंकी सेना साथ लेकर मगधराज उपर्युक्त रथसेनाके पीछे- पीछे चल रहे थे ।।
Translation
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇਜ਼ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਮਗਧ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਪਰੋਕਤ ਰਥ-ਸੈਨਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਵਾਹਿਨੀ ਵਿੱਚ ਰਥਾਂ ਦੇ ਪਹੀਏ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੈਨਿਕ ਸੱਠ ਲੱਖ ਸਨ।
Word by Word
रथानाम्of chariots
रथानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
चक्ररक्षाःwheel-guards (protectors of wheels)
चक्ररक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootचक्ररक्षा
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पादरक्षाःfoot-guards (protectors of feet)
पादरक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootपादरक्षा
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दन्तिनाम्of elephants
दन्तिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदन्तिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
अभवन्were / became
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Lan), Third, Plural
वाहिनीमध्येin the midst of the army
वाहिनीमध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवाहिनी-मध्य
FormNeuter, Locative, Singular
शतानाम्of hundreds
शतानाम्:
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Genitive, Plural
अयुतानिten-thousands
अयुतानि:
Karta
TypeNoun
Rootअयुत
FormNeuter, Nominative, Plural
षट्six
षट्:
Karta
TypeNoun
Rootषट्
Form—, Nominative, Plural (indeclinable numeral used adjectivally)
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes