Shloka 43
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
विष्कम्भेण कुरुश्रेष्ठ त्रयस्त्रिंशत् तु मण्डलम् । एकोनषष्टिविष्कम्भं शीतरश्मेर्महात्मन:
viṣkambheṇa kuruśreṣṭha trayastriṃśat tu maṇḍalam | ekonaṣaṣṭiviṣkambhaṃ śītaraśmer mahātmanaḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਕੁਰੂ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉਸ ਦੇ ਮੰਡਲ (ਪਰਿਧੀ) ਦਾ ਮਾਪ ਤੇਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੀਤਰਸ਼ਮੀ—ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਉਨਾਹਠ ਸੌ, ਅਰਥਾਤ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਂ ਸੌ ਯੋਜਨ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes a cosmos governed by intelligible order and proportion. By presenting precise measures of celestial bodies, it situates human conflict within a larger, structured reality—suggesting that dharma and action unfold under an overarching cosmic regularity.
Sañjaya continues describing cosmic and astronomical details to Dhṛtarāṣṭra, giving measurements of a celestial orb and specifically the Moon (Śītaraśmi). This forms part of a broader descriptive passage that frames the events of the war within a vast cosmological context.