Shloka 236
Śākadvīpa–Pramāṇa–Varṇana
Measurements and Description of Śākadvīpa
एते देशा महाराज देवगन्धर्वसेविता: । मुनिदेशके बाद जो देश है
ete deśā mahārāja devagandharvasevitāḥ |
ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਆਵਾਗਮਨ ਨਾਲ ਸੇਵਿਤ ਹਨ। (ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ) ਮੁਨਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ‘ਦੁੰਦੁਭਿਸ੍ਵਨ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੈ। ਜਨੇਸ਼ਵਰ! ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਗੌਰ ਵਰਣ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that the world contains regions associated with divine and refined beings; this enlarges the listener’s moral horizon beyond immediate political rivalry, reminding a king that human action (especially war) occurs within a broader sacred order.
Sañjaya is describing various lands to King Dhṛtarāṣṭra, noting that certain regions are inhabited or frequented by Devas and Gandharvas, as part of a larger geographical and cultural-cosmological survey within Bhīṣma Parva.