Shloka 45
भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः
Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation
तदनन्तर झुकी हुई गाँठवाले बहुत-से बाणोंद्वारा अन्यान्य योद्धाओंके चलाये हुए भयंकर शरसमूहोंको भी युद्धकी श्लाघा रखनेवाले भीमसेनने काटकर एक-एकके तीन- तीन टुकड़े कर दिये। इस प्रकार शत्रुओंके अस्त्र-शस्त्रोंका निवारण करके भीमसेनने उन सभी महाधनुर्धर वीरोंको तीन-तीन बाणोंसे घायल कर दिया ।।
tato dhanañjayas tatra vartamāne mahāraṇe | ājagāma rathenājau bhīmaṁ dṛṣṭvā mahāratham ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਫਿਰ ਵੰਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕਾਂ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਹੋਰ ਯੋਧਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰ-ਵਰਖਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਣ-ਸ਼ਲਾਘੀ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਕੱਟ ਕੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਮਹਾਨ ਧਨੁਰਧਰ ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤਦ ਮਹਾ-ਯੁੱਧ ਚੱਲਦਿਆਂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਰਥ ਸਮੇਤ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਅਤੇ ਮਹਾਰਥੀ ਭੀਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ॥
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights kṣatriya-duty expressed as timely support and coordinated action in a righteous cause: Arjuna moves into the fray upon seeing Bhīma, reflecting solidarity and resolve amid chaos.
As the great battle intensifies, Arjuna (Dhanañjaya) arrives in his chariot on the battlefield; seeing Bhīma, the great warrior, he advances—marking a tactical convergence of key Pandava fighters.