Shloka 1
भीष्मस्य जलप्रार्थना — अर्जुनस्य पर्जन्यास्त्रप्रयोगः — दुर्योधनं प्रति सन्ध्युपदेशः
Bhīṣma’s request for water; Arjuna’s Parjanya-astra; counsel to Duryodhana on reconciliation
[दाक्षिणात्य अधिक पाठके १ ६ श्लोक मिलाकर कुल ४२ ६ “लोक हैं।] भीसस्न्प्नास्े | नी नत्च्ज्स त्रयोदशाधिकशततमो< ध्याय: कौरवपक्षके दस प्रमुख महारथियोंके साथ अकेले घोर युद्ध करते हुए भीमसेनका अद्भुत पराक्रम संजय उवाच भगदत्त: कृप: शल्य: कृतवर्मा तथैव च | विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्धवश्च जयद्रथ:
sañjaya uvāca | bhagadattaḥ kṛpaḥ śalyaḥ kṛtavarmā tathaiva ca | vindānuvindāv āvantyau saindhavaś ca jayadrathaḥ |
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਭਗਦੱਤ, ਕ੍ਰਿਪ, ਸ਼ਲ੍ਯ, ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ; ਅਤੇ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਿਂਦ ਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦ; ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਜਯਦ੍ਰਥ—ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਾਰਥੀ ਕੌਰਵ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਕਤਾਰਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਭੀਮਸੇਨ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਤੋਂ ਦਬਾ ਰਹੇ ਸਨ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical strain of war: celebrated warriors, bound by alliances and ambition, converge in violence. It invites reflection on kṣatriya-duty versus the broader dharmic cost when power and factional loyalty override restraint.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra the lineup of major Kaurava-side fighters—Bhagadatta, Kṛpa, Śalya, Kṛtavarmā, Vindā and Anuvindā of Avanti, and Jayadratha of Sindhu—who are engaged in the fighting (in the surrounding passage, against Bhīmasena).