Shloka 50
Adhyāya 111 (Book 6): Daśama-dina-saṃgrāma—Bhīṣma’s Counsel to Yudhiṣṭhira and the Śikhaṇḍin-Led Advance
संजय उवाच एवमुक्क्त्वा ततो भीष्म॑ पञठ्चभिनर्नतपर्वभि: । अविध्यत रणे भीष्म प्रणुन्नं वाक्यसायकै:
sañjaya uvāca evam uktvā tato bhīṣmaṃ pañcabhir nataparvabhiḥ | avidhyat raṇe bhīṣmaṃ praṇunnaṃ vākyasāyakaiḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਗੰਢਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਵਿੱਧ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਚਨ-ਰੂਪੀ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦਬੇ ਤੇ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਉਹੀ ਭੀਸ਼ਮ ਹੁਣ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਏ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how speech can function like a weapon—words can ‘wound’ and drive a person even before physical blows land—underscoring ethical responsibility in speech amid conflict.
After speaking, Śikhaṇḍin strikes Bhīṣma in the battle with five arrows described as having bent joints; Sañjaya notes that Bhīṣma was already pressed by ‘word-arrows’ and is now physically pierced.