Shloka 19
Yuga-Lakṣaṇa and Varṣa-Pramāṇa Inquiry (युगलक्षण–वर्षप्रमाण–प्रश्न)
उत्तरेण तु राजेन्द्र श्यामो नाम महागिरि: । नवमेघप्रभ: प्रांशु: श्रीमानुज्ज्वलविग्रह:
sañjaya uvāca | uttarena tu rājendra śyāmo nāma mahāgiriḥ | navameghaprabhaḥ prāṃśuḥ śrīmān ujjvalavigrahaḥ ||
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਉੱਤਰ ਵੱਲ ‘ਸ਼ਿਆਮ’ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਵਰਖਾ-ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਦਾ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਗੰਭੀਰ; ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਅਤਿ ਉਜਲਾ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily serves a descriptive, cosmographic purpose rather than a direct ethical injunction: it models attentive, precise narration of the world’s features, presenting nature’s grandeur as ordered and meaningful within the epic’s larger vision.
Sañjaya continues a geographical/cosmological description (Śākadvīpa-varṇana), telling the king that on the northern side there is a great mountain called Śyāma, characterized by cloud-like dark radiance, great height, and a brilliant, splendid form.