Shloka 35

भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception

Devanagari script

शीर्षोपलसमाकीर्णा हस्तिग्राहसमाकुला । कवचोष्णीषफेनौघा धरनुर्वेगासिकच्छपा

Transliteration

sañjaya uvāca |

śīrṣopalasa-mākīrṇā hastigrāha-samākulā |

kavacoṣṇīṣa-phenaughā dhanu-rvega-āsikacchapā ||

Translation

ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਿਖਰੇ ਪਏ ਸਨ। ਹਾਥੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਗ੍ਰਾਹਾਂ ਵਾਂਗ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਕਵਚ ਅਤੇ ਪੱਗਾਂ ਫੇਨ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਧਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਉੱਥੇ ਕੱਛੂਆਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ।

Word by Word

• शीर्ष: head(s)
• शीर्ष: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शीर्षन्
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• उपल: stone, rock
• उपल: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: उपल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समाकीर्णा: strewn, scattered, filled
• समाकीर्णा: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-कीर्ण (√कॄ/कीर्)
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• हस्ति: elephant
• हस्ति: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: हस्तिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ग्राह: crocodile; grasping creature
• ग्राह: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: ग्राह
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• समाकुला: confused, crowded, full of
• समाकुला: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: समाकुल
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• कवच: armor
• कवच: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कवच
• Form: Neuter, Nominative, Singular

• उष्णीष: turban, head-dress
• उष्णीष: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: उष्णीष
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• फेन: foam
• फेन: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: फेन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• ओघा: flood, mass, torrent
• ओघा: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: ओघ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• धरा: earth; (here) ground/field
• धरा: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: धरा
• Form: Feminine, Nominative, Singular

• नुर्वेग: bow-speed/impetus (as read)
• नुर्वेग: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: नुर्-वेग
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• असि: sword
• असि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: असि
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• कच्छपा: tortoise
• कच्छपा: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कच्छप
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• severed heads
• elephants
• armor (kavaca)
• turbans (uṣṇīṣa)
• bows (dhanuḥ)
• swords (asi)
• crocodiles (grāha)
• turtles (kacchapa)