Shloka 15
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
महाराज! भीम, द्रौपदीके पाँचों पुत्र, पाँचों भाई केकयराजकुमार, सात्वतवंशी सात्यकि, युधिष्ठिर आदि पाण्डव-सैनिक तथा धृष्टद्युम्न आदि पांचाल-सैनिक द्रुपदकी रक्षाके लिये गंगानन्दन भीष्मपर टूट पड़े ।।
sañjaya uvāca |
mahārāja! bhīmaḥ, draupadyāḥ pañca putrāḥ, pañca bhrātaraḥ kaikeyarājakumārāḥ, sātvata-vaṃśī sātyakiḥ, yudhiṣṭhirādayaḥ pāṇḍava-sainikāḥ tathā dhṛṣṭadyumnādayaḥ pāñcāla-sainikāḥ drupadasya rakṣārthaṃ gaṅgā-nandanaṃ bhīṣmam prati tutruvuḥ ||
tathaiva tāvakāḥ sarve bhīṣma-rakṣārtham udyatāḥ |
pratyudyayuḥ pāṇḍu-senāṃ saha-sainyā nara-adhipa, nara-īśvara! ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਮਹਾਰਾਜ! ਭੀਮ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੰਜੇ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਕਯ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਰਾਜਕੁਮਾਰ-ਭਰਾ, ਸਾਤਵਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਾਤ੍ਯਕੀ, ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਿਕ ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਾਂਚਾਲ ਸੈਨਿਕ—ਇਹ ਸਭ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗੰਗਾ-ਨੰਦਨ ਭੀਸ਼ਮ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਅਤੇ ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੀਸ਼ਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਤਪਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਆਕਰਮਣ ਕਰਨ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ethic of protection and loyalty: each side rallies to defend its key elder/ally—Drupada for the Pāṇḍavas and Bhīṣma for the Kauravas—showing how duty and allegiance drive action even amid morally complex warfare.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that major Pāṇḍava-aligned warriors (Bhīma, Sātyaki, Dhṛṣṭadyumna, the Upapāṇḍavas, Kekaya princes, and others) surge to protect Drupada by attacking Bhīṣma; in response, the Kaurava forces counter-advance to shield Bhīṣma and meet the Pāṇḍava army.