Shloka 39
भीष्मवधोपाय-प्रश्नः (Inquiry into the means to overcome Bhīṣma) | Chapter 103
उस समय उन पराक्रमी द्रौपदीपुत्रोंद्वारा वह श्रेष्ठ राक्षस उसी प्रकार पीड़ित होने लगा, जैसे भयानक प्रलयकाल आनेपर चन्द्रमा पाँच ग्रहोंद्वारा पीड़ित होते हैं ।। प्रतिविन्ध्यस्ततो रक्षो बिभेद निशितै: शरै: । सर्वपारशवैस्तूर्णैरकुण्ठाग्रैर्महाबल:,तत्पश्चात् महाबली प्रतिविन्ध्यने पूर्णतः लोहेके बने हुए अप्रतिहत धारवाले शीघ्रगामी तीखे बाणोंद्वारा उस राक्षसको विदीर्ण कर डाला
saṃjaya uvāca | tatra teṣāṃ parākrāntaiḥ draupadīputrair mahābalaiḥ sa śreṣṭho rākṣasaḥ pīḍito babhūva, yathā pralayakāle bhayānake candramāḥ pañcagrahaiḥ pīḍyate || prativindhyas tato rakṣo bibheda niśitaiḥ śaraiḥ | sarvapārśvataiḥ tūrṇair akuṇṭhāgrair mahābalaḥ ||
ਸੰਜਯ ਬੋਲਿਆ—ਤਦੋਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਰਾਖਸ਼-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੀੜਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲਯਕਾਲ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਪੰਜ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧ੍ਯ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਣੇ, ਨ ਮੰਦ ਹੋਏ ਅਗਰ ਵਾਲੇ ਤੇਜ਼ਗਾਮੀ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how coordinated valor and steadfast martial discipline can subdue even a fearsome adversary; it also uses cosmic imagery to convey the overwhelming pressure of righteous warriors acting together in their kṣatriya duty.
Sañjaya describes an unnamed rākṣasa being severely afflicted by Draupadī’s sons; then Prativindhya, with swift and sharp arrows from all sides, pierces and rends the rākṣasa.