Shloka 4
Bhārata-varṣa-varṇana
Description of Bhārata: Mountains, Rivers, and Janapadas
पूर्व कृतयुगं नाम ततत्त्रेतायुगं प्रभो । संक्षेपाद् द्वापरस्याथ ततस्तिष्य॑ प्रवर्तते,प्रभो! पहले सत्ययुग होता है, फिर त्रेतायुग आता है, उसके बाद द्वापरयुग बीतनेपर कलियुगकी प्रवृत्ति होती है
pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tataḥ tretāyugaṃ prabho | saṃkṣepād dvāparasya atha tataḥ kaliḥ pravartate prabho ||
ਸੰਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਤ (ਸਤ੍ਯ) ਯੁੱਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਵਾਪਰ ਯੁੱਗ ਦੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਫਿਰ ਕਲੀ (ਤਿਸ਼੍ਯ) ਯੁੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਵਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse summarizes the cyclical progression of the four yugas, implying that moral and social conditions change with time and that dharma is understood within a larger cosmic rhythm.
Sañjaya is explaining to his listener, in brief, the order of the world-ages—Kṛta, Tretā, Dvāpara, and then Kali—framing events within a broader cosmological timeline.