Shloka 11
Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)
Devanagari script
अश्वश्लोत्सृज्यतामद्य पृथ्व्यामथ यथाक्रमम् । सुगुप्तं चरतां चापि यथाशास्त्रं यथाविधि
Translation
“ਅੱਜ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯੱਗ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਚਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਐਸੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਵਿਚਰ ਸਕੇ।”
Word by Word
अश्वःthe (sacrificial) horse
अश्वः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
श्लः(unclear particle; likely textual corruption)
श्लः:
TypeIndeclinable
Rootश्ल
उत्सृज्यताम्let (it) be released
उत्सृज्यताम्:
TypeVerb
Rootउत्सृज्
FormImperative (loṭ), Third, Singular, Passive
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
पृथ्व्याम्on the earth
पृथ्व्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथ्वी
FormFeminine, Locative, Singular
अथthen/and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
यथाas/according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
क्रमम्order/sequence
क्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
सुगुप्तम्well-guarded/secure
सुगुप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-गुप्त
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
चरताम्let (it) roam/move about
चरताम्:
TypeVerb
Rootचर्
FormImperative (loṭ), Third, Singular, Active
चalso/and
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
यथाaccording to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शास्त्रम्the scripture/rule
शास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
यथाas
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
विधिthe prescribed procedure
विधि:
Karma
TypeNoun
Rootविधि
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes