Mahabharata — Ashvamedhika Parva, Shloka 113
Yudhiṣṭhira’s Procession, Encampment (Niveśa), and Auspicious Timing for Ritual Action
Devanagari script
व्यासाख्यातस्य वित्तस्य समुपानयन प्रति । कुरुकुलशिरोमणे! राजा युधिष्ठिरके ऐसा कहनेपर भीमसेनने हाथ जोड़कर उन नृपश्रेष्ठठे इस प्रकार कहा--“महाबाहो! आपने जो कुछ कहा है
Translation
ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਉਸ ਧਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਕੁਰੁਕੁਲ-ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੇ ਐਸਾ ਕਹਿਣ ‘ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨ੍ਰਿਪ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ— “ਮਹਾਬਾਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਦੱਸੇ ਧਨ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਇਆ ਹੈ।”
Word by Word
व्यासof Vyāsa
व्यास:
Sambandha
TypeNoun
Rootव्यास
FormMasculine, Genitive (in compound relation), Singular
आख्यातस्यtold/declared
आख्यातस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootआख्यात (ppp of आ-ख्या)
FormNeuter, Genitive, Singular
वित्तस्यof the wealth
वित्तस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootवित्त
FormNeuter, Genitive, Singular
समुपानयनम्bringing/bringing near (procurement)
समुपानयनम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमुपानयन
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रतिtowards/with regard to
प्रति:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रति
कुरुकुलKuru-family
कुरुकुल:
Sambandha
TypeNoun
Rootकुरुकुल
FormNeuter, Genitive (in compound relation), Singular
शिरोमणेO crest-jewel (best one)
शिरोमणे:
Sambodhana
TypeNoun
Rootशिरोमणि
FormMasculine, Vocative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Vocative/Address (contextual), Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Sandhi Notes