Shloka 23
अध्याय ९ — धृतराष्ट्रस्य युधिष्ठिरं प्रति राजनित्युपदेशः
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Royal Policy to Yudhiṣṭhira
राजर्षीणां पुराणानां भवतां पुण्यकर्मणाम्
rājarṣīṇāṃ purāṇānāṃ bhavatāṃ puṇyakarmaṇām | yajñeṣu mahadbhir dākṣiṇyaiḥ pradātṝṇāṃ dharmātmanām | eṣa dharmātmā rājā yudhiṣṭhiraḥ prācīnakālasya puṇyātmanāṃ rājarṣīṇāṃ kuru-saṃvaraṇādīnāṃ tathā buddhimato rājño bharatasya vṛttam anusarati |
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਦੱਖਿਣਾਵਾਂ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪੁੰਨਵਾਨ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕੁਰੂ, ਸੰਵਰਣ ਆਦਿ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਜਾ ਭਰਤ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ, ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਆਦਰਸ਼ ਰਾਜਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਕਸੌਟੀ ਮੰਨ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਨੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Ideal kingship is measured by dharma expressed through exemplary conduct and generosity—especially the disciplined giving of dakṣiṇā in yajñas—and by consciously emulating the standards set by revered ancestors and royal seers.
Vaiśaṃpāyana characterizes Yudhiṣṭhira’s rule and personal ethic by linking him to a lineage of ancient exemplary rulers (Kuru, Saṃvaraṇa, Bharata), emphasizing that Yudhiṣṭhira models his behavior on their established royal norms.