Shloka 363
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
Devanagari script
विविधस्य महाराज विपरीत विवर्जये: । “तात! चक्रकी भाँति सदा कार्योंका क्रम चलता रहता है
Translation
ਤਾਤ! ਚੱਕਰ ਵਾਂਗ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਸਦਾ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ! ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਕੋਸ਼-ਸੰਗ੍ਰਹ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਅਨਿਆਂ ਵਾਲਾ ਯਤਨ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Word by Word
विविधस्यof various kinds
विविधस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
विपरीतthe contrary (wrong course)
विपरीत:
Karma
TypeAdjective
Rootविपरीत
FormNeuter, Accusative, Singular
विवर्जयेत्should avoid / should abandon
विवर्जयेत्:
Kriya
TypeVerb
Rootविवर्ज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes