Shloka 54
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
प्रियो वा यदि वा द्वेष्यस्तेषां तु श्राद्धमावपेत् । य: सहस्रं सहस्राणां भोजयेदनृतान् नर: । एकस्तान्मन्त्रवित् प्रीत: सर्वानहति भारत
priyo vā yadi vā dveṣyas teṣāṁ tu śrāddham āvapet | yaḥ sahasraṁ sahasrāṇāṁ bhojayed anṛtān naraḥ | ekas tān mantravit prītaḥ sarvān ahati bhārata ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਿਯ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਹਜ਼ਾਰ ਅਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਰਤ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਇਕੋ ਮੰਤ੍ਰਵਿਦ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual giving is not measured merely by quantity; qualification and ritual competence matter. Even if one feeds vast numbers, the presence and satisfaction of a single competent mantra-knower can surpass that, and śrāddha should be performed without bias of personal like or dislike.
In Bhīṣma’s instruction to Yudhiṣṭhira in the Anuśāsana Parva, he explains principles of śrāddha: one should perform it impartially, and the efficacy of the rite depends strongly on proper recipients and the involvement of a qualified mantra-knower rather than on mass feeding alone.