Shloka 32
अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता
Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality
जिन्होंने पुण्य तीर्थोमें गोता लगानेके लिये श्रम--प्रयत्न किया है
bhīṣma uvāca | ye puṇya-tīrtheṣu nimajjanārthaṃ śrama-prayatnaṃ kṛtavantaḥ, veda-mantroccāraṇa-pūrvakam anekān yajñān anuṣṭhāya avabhṛtha-snānaṃ kṛtavantaḥ; ye krodha-rahitāś cañcalatā-rahitāḥ kṣamāśīlā mano-nigrahavantaḥ jitendriyāḥ sarva-bhūta-hitaiṣiṇaś ca, tān eva brāhmaṇān śrāddhe nimantrayitavyān || eteṣu dattam akṣayyam ete vai paṅkti-pāvanāḥ | ime pare mahā-bhāgā vijñeyāḥ paṅkti-pāvanāḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰਮ ਤੇ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ-ਪੂਰਵਕ ਅਨੇਕ ਯੱਗ ਕਰਕੇ ਅਵਭ੍ਰਿਥ-ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ-ਰਹਿਤ, ਚੰਚਲਤਾ-ਰਹਿਤ, ਖ਼ਿਮਾਸ਼ੀਲ, ਮਨ-ਨਿਗ੍ਰਹੀ, ਜਿਤੇੰਦ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਹਨ—ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸੱਦਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਐਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਅਖੰਡ (ਅਕਸ਼ਯ) ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੰਕਤੀ-ਪਾਵਨ ਹਨ—ਭੋਜਨ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹਾਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਕਤੀ-ਪਾਵਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ੍ਯ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In śrāddha, the worthiness of invitees matters: those who combine Vedic-ritual accomplishment with ethical virtues—non-anger, steadiness, forgiveness, self-restraint, sense-control, and universal benevolence—make the offering ‘akṣayya’ (inexhaustible in merit) and are called paṅkti-pāvanas, purifying the entire dining line.
Bhishma is instructing (as a dharma-teacher) on the proper conduct of śrāddha rites, specifically identifying the kinds of Brahmins who should be invited and explaining why gifts to them yield enduring spiritual results.