Shloka 17
Go-dāna-phala-nirdeśa
Merit and Destinations from the Gift of Cows
ऋषीणां सर्वलोकेषु यानि ते यान्ति देवता: । दमेन यानि नृपते गच्छन्ति परमर्षय:
ṛṣīṇāṃ sarvalokeṣu yāni te yānti devatāḥ | damena yāni nṛpate gacchanti paramarṣayaḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਦਿਵ੍ਯ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਪਰਮ ਰਿਸ਼ੀ ਦਮ (ਇੰਦ੍ਰੀਅ-ਸੰਯਮ) ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਪਰਮ ਗਤੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਾਧਨ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That self-restraint (dama)—discipline of the senses and mind—is powerful enough to grant the highest attainments, comparable to the divine states reached by the gods; ethical mastery is presented as a direct spiritual means.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues instructing the king (Yudhiṣṭhira) on dharma; here he emphasizes that great seers attain exalted realms through self-control, underscoring restraint as a central virtue for both rulers and seekers.