Shloka 16
Karma-Phala Rahasya and the Ethics of Dāna (कर्मफल-रहस्यं दानधर्मश्च)
Devanagari script
प्रायोपवेशिनो राजन् सर्वत्र सुखमुच्यते । गवाढ्य: शाकदीक्षायां स्वर्गगामी तृणाशन:
Translation
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੋ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ (ਆਮਰਨ ਅਨਸ਼ਨ) ਦਾ ਵਰਤ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਕਾਹਾਰ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਨਾਲ ਗੋਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣ ਖਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਸਵਰਗਗਾਮੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Word by Word
प्रायोपवेशिनःthose observing the fast-unto-death (prāyopaveśa)
प्रायोपवेशिनः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रायोपवेशिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सर्वत्रeverywhere / in all respects
सर्वत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वत्र
सुखम्happiness
सुखम्:
Karta
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Nominative, Singular
उच्यतेis said / is declared
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Passive, Third, Singular
गवाढ्यःone rich in cattle
गवाढ्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootगवाढ्य
FormMasculine, Nominative, Singular
शाकदीक्षायाम्in the vow/discipline of eating vegetables (vegetarian observance)
शाकदीक्षायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशाकदीक्षा
FormFeminine, Locative, Singular
स्वर्गगामीgoing to heaven / heaven-bound
स्वर्गगामी:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वर्गगामिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तृणाशनःone who eats grass
तृणाशनः:
Karta
TypeNoun
Rootतृणाशन
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes