Shloka 15
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
अतः तिलदान सब दानोंसे बढ़कर है। तिलदान यहाँ सब दानोंमें अक्षय फल देनेवाला बताया जाता है ।।
ucchinne tu purā havye kuśikarṣiḥ parantapaḥ | tilair agni-trayaṁ hutvā prāptavān gatim uttamām ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਲਈ ਤਿਲ-ਦਾਨ ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਅਖੈ’ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਹਵਿਸ਼ਯ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਪਰੰਤਪ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਕੁਸ਼ਿਕ ਨੇ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨਾਂ ਅਗਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Sesame (tila) used in donation and fire-offering is praised as especially potent: even when standard oblations are unavailable, a sincere dharmic offering of tila can sustain ritual duty and yield enduring spiritual merit, culminating in ‘uttamā gati’ (the highest attainment).
Bhishma cites an ancient precedent: when the sacrificial havis was depleted, the royal sage Kuśika performed the required offerings using sesame seeds into the three sacred fires, satisfied them, and as a result attained the supreme state—supporting Bhishma’s praise of tiladāna and tila-offerings.