Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 16
दानफलप्रकरणम् — उपानहदानं, तिलदानं, भूमिदानं, गोदानं, अन्नदानं च
Gifts and Their Stated Results: Footwear, Sesame, Land, Cows, and Food
ये चान्ये भूमिमिच्छेयु: कुर्युरेवं न संशय: । यः साधोर्भूमिमादत्ते न भूमिं विन्दते तु सः
ye cānye bhūmim iccheyuḥ kuryur evaṃ na saṃśayaḥ | yaḥ sādhōr bhūmim ādatte na bhūmiṃ vindate tu saḥ ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਹੋਰ ਲੋਕ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਛਲ ਜਾਂ ਬਲ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਸਾਧੂ-ਪੁਰਖ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੜਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ (ਪੁੰਨ-ਰੂਪ) ਧਰਤੀ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that one who desires prosperity and rightful possession of land should practice bhūmi-dāna (donation of land) and that forcibly or deceitfully taking a virtuous person’s land leads to loss of merit and failure to truly attain land’s benefits.
In Bhishma’s instruction to Yudhishthira within the Anushasana Parva’s dharma-teachings, he emphasizes the religious-ethical value of land-gifting and condemns land-grabbing from the righteous as adharma with negative karmic consequences.