Shloka 12
Devaśarmā–Vipula Dialogue on Ahorātra–Ṛtu as Moral Witnesses (अनुशासन पर्व, अध्याय ४३)
निरिन्द्रिया हुशास्त्राश्न स्त्रियोडनृतमिति श्रुति: । शय्यासनमलंकारमन्नपानमनार्यताम्
nirindriyā huśāstrāśna striyo 'nṛtam iti śrutiḥ | śayyāsanam alaṅkāram annapānam anāryatām ||
ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਆਖਦੀ ਹੈ—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਦੀ ਘਾਟ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਿਗਾੜੀ ਹੋਈ ਵਰਤੋਂ, ਭੋਗ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਸੰਗ, ਅਤੇ ਝੂਠ—ਇਹ ਪਤਨ ਦੇ ਕਾਰਣ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਯਿਆ-ਆਸਨ ਦਾ ਵਿਲਾਸ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ, ਅਤੇ ਅੰਨ-ਪਾਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਆਸਕਤੀ—ਇਹ ‘ਅਨਾਰਯਤਾ’ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma warns that loss of self-restraint and attachment to sensual comforts—along with untruth—undermine ārya (noble) conduct; ethical life requires control of the senses, truthfulness, and moderation.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma continues his instruction on dharma, listing behaviors and indulgences that lead a person away from noble standards and toward anāryatā (ignoble conduct).