Shloka 39
तीर्थवंशोपदेशः
Tīrtha-vaṃśa Upadeśa: Instruction on the Fruits of Sacred Waters
जातकर्मादिका: सर्वास्त्रिषु वर्णेषु भारत । ब्र्मक्षत्रे हि मन्त्रोक्ता वैश्यस्य च युधिष्ठिर
jātakarmādikāḥ sarvāstrīṣu varṇeṣu bhārata | brahmakṣatre hi mantroktā vaiśyasya ca yudhiṣṭhira ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਭਾਰਤਵੰਸ਼ੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ! ਤਿੰਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿਧਿਤ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਵੇਦ-ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਸਮੇਤ ਹੀ ਵਿਧਿਪੂਰਵਕ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that the classical life-cycle sacraments (saṃskāras), starting with jātakarma, are prescribed for the three twice-born varṇas—Brahmin, Kshatriya, and Vaishya—and that these rites should be performed with Vedic mantra-recitation, emphasizing ritual propriety as part of dharma.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma continues advising King Yudhishthira about duties and norms. Here he specifies who is entitled/obligated to perform the saṃskāras and how—namely, with mantras—for the three varṇas he lists.