Shloka 60
Chapter 2: Sudarśana Upākhyāna — Atithi-Dharma and the Conquest of Mṛtyu
Gṛhastha-Vrata
तस्मै प्रतिवच: सा तु भरत्रें न प्रददौ तदा । कराभ्यां तेन विप्रेण स्पृष्टा भर्तुव्॒ता सती
tasmai prativacaḥ sā tu bhartre na pradadau tadā | karābhyāṃ tena vipreṇa spṛṣṭā bhartṛvratā satī ||
ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਲਈ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਸਮਝਿਆ, ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵੀ ਲੱਜਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical ideal of pativratā-dharma as understood in the epic: a wife’s intense commitment to marital fidelity and personal purity, expressed here through silence born of shame after an unwanted touch, and the inner conflict between social-religious notions of purity and the realities of circumstance.
A virtuous wife, having been physically touched by a brahmin who arrived as a guest, feels herself compromised; when her husband expects a response, she gives none, remaining silent due to embarrassment and a sense of defilement.