Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 98
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
कपिल: कपिश: शुक्ल आयुभश्चिव परोडपर: । गन्धर्वो हादितिस्ताक्ष्य: सुविज्ञेयः सुशारद:
vāyudeva uvāca | kapilaḥ kapiśaḥ śukla āyubhaś caiva parodaparaḥ | gandharvo hāditis tākṣyaḥ suvijñeyaḥ suśāradaḥ ||
ਵਾਯੁਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਕਪਿਲ, ਕਪਿਸ਼, ਸ਼ੁਕਲ; ਜੀਵਨ-ਰੂਪ ਆਯੁ; ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਵੀ ਅਤੇ ਅਰਵਾਚੀਨ ਵੀ—ਪਰ ਅਤੇ ਅਪਰ; ਗੰਧਰਵ-ਰੂਪ, ਅਦਿਤੀ-ਰੂਪ, ਅਤੇ ਤਾਕਸ਼੍ਯ (ਗਰੁੜ) ਰੂਪ। ਉਹ ਸੌਖੇ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਣੀ ਪਰਖੀ ਹੋਈ ਤੇ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਹੈ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse presents a theological-ethical idea: the divine (or the object of contemplation being described) can be recognized through multiple forms, colors, and cosmic roles—life itself, temporal polarity (ancient/later), and well-known divine beings. True understanding is marked by clarity (suvijñeya) and mature, disciplined speech (suśārada), implying that knowledge should be both discernible and expressed responsibly.
Vāyudeva is speaking and enumerates a series of recognizable manifestations or identifications—color-forms (kapila, kapiśa, śukla), principles (āyuḥ, para/apara), and divine figures (Gandharva, Aditi, Tākṣya/Garuḍa)—to indicate how the described reality can be known and characterized.