Shloka 74
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
वाचस्पत्यो वाजसनो नित्यमाश्रमपूजित: । ब्रद्मचारी लोकचारी सर्वचारी विचारवित्
vācaspātyo vājasano nityam āśramapūjitaḥ | brahmacārī lokacārī sarvacārī vicāravit ||
ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਵਾਚਸਪਤ੍ਯ ਅਤੇ ਵਾਜਸਨ ਹੈ; ਨਿੱਤ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ—ਬ੍ਰਹਮ-ਨਿਸ਼ਠ; ਉਹ ਲੋਕਚਾਰੀ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲਾ; ਸਰਵਚਾਰੀ—ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ; ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਵਿਤ੍—ਵਿਵੇਕ ਦਾ ਜ਼ਾਣਕਾਰ ਹੈ।
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse praises an ideal religious exemplar: one who is disciplined (brahmacārī), universally respected (āśramapūjitaḥ), widely experienced (loka/sarvacārī), and guided by thoughtful discernment (vicāravit). Ethical authority is grounded in self-restraint, learning, and reflective judgment rather than mere status.
Vāyu is describing a revered figure by listing honorific epithets—linking him to sacred speech and Vedic tradition (Vācaspati, Vājasana), noting his continual veneration in hermitages, and emphasizing his roaming, all-access presence and capacity for wise deliberation.