Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 103
Devanagari script
कुपिते सुखमेधन्ते तस्मिन्नपि गुहागता: । पिनाकधारी रुद्र कुपित होकर जिन्हें भयंकररूपसे देख लें
Translation
ਜਦੋਂ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰੁੱਸ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਨਾਗ ਦੌੜ ਕੇ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।
Word by Word
कुपितेwhen (he is) enraged
कुपिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootकुपित (√कुप् + क्त)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
सुखम्happiness; comfort
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular
एधन्तेthey thrive / they prosper / they live at ease
एधन्ते:
TypeVerb
Root√एध्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
तस्मिन्in him / in that (situation)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गुहा-गताःgone into a cave; hidden in a cave
गुहा-गताः:
Karta
TypeAdjective
Rootगुहागत
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes