Shloka 16

Devanagari script

तत्र देवस्तया सार्ध रेमे राजन्‌ जलेश्वर: । अथाख्यातमुतथ्याय तत: पत्न्यवमर्दनम्‌

Transliteration

tatra devas tayā sārdha reme rājan jaleśvaraḥ | athākhyātam utathyāya tataḥ patny-avamardanam ||

Translation

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਜਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੇਵ ਵਰੁਣ ਉਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਰਮਣ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਤਥ੍ਯ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਾਚਾਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਵਰੁਣ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਰਨ ਕਰਕੇ ਅਪਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• देवः: the god
• देवः: Karta
• Type: Noun
• Root: देव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• तया: with her
• तया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• सार्धम्: together (with)
• सार्धम्: Karana
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम्

• रेमे: enjoyed / sported
• Type: Verb
• Root: रम्
• Form: Perfect, Third, Singular, Atmanepada

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• जल-ईश्वरः: lord of the waters
• जल-ईश्वरः: Karta
• Type: Noun
• Root: जल-ईश्वर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• आख्यातम्: was reported / was told
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या
• Form: Past passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• उतथ्याय: to Utathya
• उतथ्याय: Sampradana
• Type: Noun
• Root: उतथ्य
• Form: Masculine, Dative, Singular

• ततः: thereupon / then
• Type: Indeclinable
• Root: ततः

• पत्न्यवमर्दनम्: violation/abuse of (his) wife
• पत्न्यवमर्दनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पत्नी-अवमर्दन
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

Speaker

अजुन उवाच

Characters & Entities

• Varuṇa
• Nārada
• Utathya
• the wife of Utathya (name not given in this verse)
• jaleśvara (epithet of Varuṇa)