Shloka 54
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
जो प्रतिदिन शीघ्रतापूर्वक मर्यादाका बोध करानेवाली बुद्धिके द्वारा दुष्कर व्रतका आचरण करती है, पतिमें ही मन लगाती है और निरन्तर पतिके हित-साधनमें लगी रहती है, उसे पतिव्रत- धर्मके पालनका सुख प्राप्त होता है ।।
puṇyam etat tapaś caitat svargaś ca eṣa sanātanaḥ | yā nārī bhartṛparamā bhaved bhartṛvratā satī ||
ਇਹ ਕਰਮ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਹੈ; ਇਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਨਾਤਨ ਸਵਰਗ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਜੋ ਸਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਮੰਨ ਕੇ ਭਰਤ੍ਰ-ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਨਿੱਤ ਪਤੀ ਦੇ ਹਿਤ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲਾ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that steadfast devotion to one’s spouse—expressed as continual concern for the husband’s welfare and faithful observance of the pativratā-dharma—is regarded as a powerful form of tapas (austerity) and a source of puṇya (merit), leading to enduring spiritual reward (svarga).
Śrī Maheśvara is speaking, praising the ethical and spiritual value of a virtuous wife’s conduct. The statement functions as instruction within Anuśāsana Parva’s broader didactic discourse on dharma, especially duties and ideals related to household life and women’s vows.