Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 7
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
उन्हें दिनमें तीन बार स्नान, पितरों और देवताओंका पूजन, अग्निहोत्र तथा विधिवत् यज्ञ करने चाहिये ।।
nivāragrahaṇaṃ caiva phalamūlaniṣevaṇam | iṅgudairaṇḍatailānāṃ snehārthe ca niṣevaṇam ||
ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜ੍ਞ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਨੂੰ ਨਿਵਾਰ ਅੰਨ ਅਤੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਹ-ਪਾਲਣ ਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ—ਭੋਗ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਧਰਮ-ਧਾਰਣ ਲਈ—ਇੰਗੁਦ ਅਤੇ ਐਰੰਡ (ਕੈਸਟਰ) ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਉਪਯੋਗ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
A vānaprastha should live on simple, non-indulgent foods available in the forest—nivāra grains, fruits, and roots—while allowing minimal, purposeful use of oils (iṅguda/castor) for health and necessary duties. Dharma here is disciplined sufficiency, not luxury.
Śrī Maheśvara is instructing about proper conduct for the forest-dweller stage of life, specifying what may be consumed and used so that one can sustain the body and continue prescribed religious duties without falling into sensual excess.