Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 30
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
चारों वेदोंमें निष्णात होना और सब जीवोंके प्रति सरलताका बर्ताव करना--ये दोनों एक समान समझे जाते हैं अथवा सरलताका ही महत्त्व अधिक माना जाता है ।।
ārjavaṃ dharmam ity āhur adharmaḥ jihma ucyate | ārjaveneha saṃyukto naro dharmeṇa yujyate ||
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ—ਸਿੱਧੇਪਣ (ਆਰਜਵ) ਨੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੂੜ-ਕਪਟ/ਵਕਰਤਾ ਨੂੰ ਅਧਰਮ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਆਰਜਵ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਧਰਮ-ਫਲ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਂਡਿਤ੍ਯ ਵੀ ਇਸ ਅੰਤਰਿਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ—ਕਈ ਵਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ—ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
Dharma is identified with ārjava—straightforward, honest, non-deceptive conduct—whereas crookedness (jihmatā) is adharma. Ethical integrity is presented as a decisive marker of righteousness, even outweighing mere scholarly attainment.
Śrī Maheśvara is instructing the listener within the Anuśāsana Parva’s didactic setting, defining dharma through character and behavior: the truly dhārmic person is one who lives with simplicity and sincerity and thereby becomes entitled to dharma’s results.