Shloka 10
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
वीरासनरतैर्नित्यं स्थण्डिले शयनं तथा । शीततोयाग्नियोगश्न चर्तव्यो धर्मबुद्धिभि:
vīrāsanaratair nityaṃ sthaṇḍile śayanaṃ tathā | śītato-yāgni-yogaś ca kartavyo dharmabuddhibhiḥ ||
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਸਦਾ ਵੀਰਾਸਨ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਵੇ। ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ੀਤ-ਤੋਯ-ਅਗਨੀ-ਯੋਗ’ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਸਰਦੀ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਜਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਣਾ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੌਣਾ, ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਚਾਗਨੀ-ਤਪ ਸਹਿਣਾ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined simplicity and seasonal austerity as a dharmic regimen: steady posture (vīrāsana), sleeping on bare ground, and practicing heat-and-cold endurance according to the seasons, cultivating self-mastery and detachment.
Śrī Mahēśvara is instructing about ascetic/forest-dweller conduct, prescribing concrete bodily disciplines and seasonal observances as part of righteous living and spiritual training.