Shloka 86
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
स्थाणुभूतो निराहारो मोक्षदृष्टेन कर्मणा | परिव्रजेति यो युक्तस्तस्य धर्म: सनातन:
sthāṇubhūto nirāhāro mokṣadṛṣṭena karmaṇā | parivrajeti yo yuktaḥ tasya dharmaḥ sanātanaḥ ||
ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਜੋ ਯੁਕਤ-ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਿਵ੍ਰਾਜਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵਾਂਗ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਥੰਮ੍ਹ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਖ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ—ਸ਼੍ਰਵਣ, ਮਨਨ, ਨਿਦਿਧਿਆਸਨ ਆਦਿ ਵਿੱਚ—ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਦਾ ਮੋਖ-ਰੂਪ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
True renunciation is defined by inner discipline: freedom from sense-indulgence, unwavering steadiness, and conduct aimed at liberation. Such a life is called the eternal dharma culminating in moksha.
In Anushasana Parva’s instruction on dharma, Maheshvara describes the marks of a genuine renunciant (parivrājaka): restrained, steady, and engaged in liberation-oriented practice rather than worldly pursuits.