Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 313
Viṣṇu-sahasranāma—Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Recitation (विष्णोर्नामसहस्रम्)
तस्मात्तु कपिला देया कौमुद्रां ज्येष्ठपुष्करे । ब्रह्म हत्याके समान जो कोई पाप होता है
tasmāttu kapilā deyā kaumudrāṁ jyeṣṭha-puṣkare |
ਇਸ ਲਈ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ-ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕੌਮੁਦ੍ਰ ਵਰਣ ਵਾਲੀ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕੋ ਕਪਿਲਾ-ਦਾਨ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਹਾਪਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਇਕ ਗੋਦਾਨ ਸੌ ਸਧਾਰਣ ਗੋਦਾਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨਫਲ ਵਾਲਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ-ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
यम उवाच
Educational Q&A
The verse teaches the exceptional purificatory and merit-giving power of properly performed dāna—specifically, donating a kapilā cow at the sacred place Jyeṣṭha-Puṣkara on Kārtika Pūrṇimā—said to cleanse even extremely grave sins and to equal the merit of many ordinary cow-gifts.
In Yama’s discourse on dharma and religious duties, he prescribes a specific act of charity tied to a particular time (Kārtika full moon) and place (Jyeṣṭha-Puṣkara), emphasizing its extraordinary efficacy as expiation and as a source of puṇya.