Shloka 125
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
इस प्रकार यह श्राद्धके काल, क्रम, विधि, पात्र और फलका यथावतरूपसे वर्णन किया गया है ।। इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि पितृरहस्यं नाम पज्चविंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
śakra uvāca |
iti prakāraṁ idaṁ śrāddhasya kālaḥ kramaḥ vidhiḥ pātraṁ ca phalaṁ ca yathāvat-rūpeṇa varṇitaṁ | iti śrīmahābhārate anuśāsanaparvaṇi dānadharmaparvaṇi pitṛrahasyaṁ nāma pañcaviṁśatyadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ |
ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਕ੍ਰਮ, ਵਿਧੀ, ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਫਲ—ਸਭ ਦਾ ਯਥਾਵਤ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪਰਵ ਦੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਪਰਵ ਵਿੱਚ ‘ਪਿਤ੍ਰ ਰਹੱਸ’ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਪੱਚੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
शक्र उवाच
Educational Q&A
Śrāddha should be performed correctly—at the proper time, in the proper sequence and method, offered to worthy recipients—because the ethical quality of the act (right procedure and right recipient) determines its fruit.
Indra (Śakra) closes his instruction by summarizing that the rules and results of śrāddha have been fully explained; the verse also functions as a colophon marking the end of the chapter titled “Pitṛrahasya” within the Anuśāsana Parva’s teachings on dāna-dharma.