Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 8
Nārāyaṇa-tejas: Kṛṣṇa’s Vrata, the Fire-Manifestation, and the Sages’ Inquiry (अनुशासन पर्व, अध्याय १२६)
दुरन्वयं दुष्प्रधर्ष दुरापं दुरतिक्रमम् । सर्व वै तपसाभ्येति तपो हि बलवत्तरम्
dur anvayaṁ duṣpradharṣa durāpaṁ duratikramam | sarvaṁ vai tapasābhyeti tapo hi balavattaram ||
ਜਿਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜਿੱਤ, ਦੁਲੱਭ ਅਤੇ ਲੰਘਣਾ ਦੁਰਘਟ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤਪ ਦਾ ਬਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Tapas—disciplined austerity and self-restraint—has the greatest power; it makes even what is normally unapproachable, unassailable, rare, or hard to surpass become attainable.
In Anushasana Parva’s instruction-focused setting, Bhishma continues to teach dharma and right conduct, emphasizing that sustained ascetic discipline is a decisive means for achieving difficult goals and overcoming formidable barriers.