Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 4
Sāma (Sāntva) and Dāna: The Brāhmaṇa’s Conciliatory Release from a Rākṣasa
Devanagari script
मैत्रेय उवाच निर्दोष निर्मल चैवं वचनं दानसंहितम् । विद्यातपो भ्यां हि भवान् भावितात्मा न संशय:
Translation
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ! ਦਾਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਬਚਨ ਕਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਦਾਨ-ਧਰਮ ਦੇ ਸਾਰ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ। ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Word by Word
मैत्रेयःMaitreya
मैत्रेयः:
Karta
TypeNoun
Rootमैत्रेय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular
निर्दोषम्faultless
निर्दोषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्दोष
FormNeuter, Accusative, Singular
निर्मलम्pure, spotless
निर्मलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिर्मल
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
वचनम्speech, statement
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
दानसंहितम्connected with/pertaining to gifts (charity)
दानसंहितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदान-संहित
FormNeuter, Accusative, Singular
विद्यातपोभ्याम्by knowledge and austerity
विद्यातपोभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootविद्या-तपस्
FormNeuter, Instrumental, Dual
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
भवान्you (honorific)
भवान्:
Karta
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
भावितात्माone whose self/inner being is purified (cultivated)
भावितात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootभावित-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
मैत्रेय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes