Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 7
Dvaipāyana–Kīṭa Saṃvāda: Karmic Memory, Fear of Death, and Embodied Pleasure
Devanagari script
कर्मणा लिप्यते जन्तुर्वाचा च मनसापि च
Translation
ਜੀਵ ਮਨ, ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹਿੰਸਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਕਦੇ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਪਰੋਕਤ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Word by Word
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular
लिप्यतेis tainted/smeared
लिप्यते:
TypeVerb
Rootलिप्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
जन्तुःa living being/creature
जन्तुः:
Karta
TypeNoun
Rootजन्तु
FormMasculine, Nominative, Singular
वाचाby speech
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मनसाby mind
मनसा:
Karana
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes