Shloka 26
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
Devanagari script
तपस्वी नियताहार: शममास्थाय वाग्यतः
Translation
ਪਿਤਾਮਹ! ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਯਤ ਆਹਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਯਮ ਕਰ ਕੇ, ਮੌਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਦੁੱਸਹ ਧਾਰਾ ਆਪਣੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
Word by Word
तपस्वीan ascetic
तपस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नियताहारःone with regulated food
नियताहारः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियत-आहार
FormMasculine, Nominative, Singular
शमम्tranquillity, calm
शमम्:
Karma
TypeNoun
Rootशम
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving adopted/undertaken
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
FormAbsolutive (Gerund)
वाक्-यतःrestrained in speech
वाक्-यतः:
Karta
TypeAdjective
Rootवाक्-यत
FormMasculine, Nominative, Singular
पितामहO grandsire
पितामह:
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Vocative, Singular
मिताहारीmoderate in eating
मिताहारी:
Karta
TypeAdjective
Rootमित-आहारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भगीरथ उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes