Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

नहुषोपाख्यानम्—दीपदान-धूप-बलीकर्म-प्रशंसा

Nahūṣa Episode and the Commendation of Lamp-Gifting and Household Offerings

दीपदान, समस्त उपकरणोंसहित अन्नदान, बलिकर्म एवं नाना प्रकारके स्नान- अभिषेक आदि पूर्ववत्‌ चालू थे। देवलोक तथा मनुष्यलोकमें विद्वानोंने जो सदाचार बताये हैं, वे सब महामना देवराज नहुषके यहाँ होते रहते थे ।।

Bhīṣma uvāca: dīpadānaṃ, samastopakaraṇasahitam annadānaṃ, balikarma ca nānāprakārasya snāna-abhisheka-ādayaḥ pūrvavat pravartamānā āsan. devaloke manuṣyaloke ca vidvadbhiḥ ye sadācārāḥ proktāḥ, te sarve mahāmanā devarāja-nahuṣasya gṛhe satataṃ pravartante sma. te ced bhavanti rājendra, ṛddhyante gṛhamedhinaḥ; dhūpapradānaiḥ dīpaiś ca namaskārais tathaiva ca.

ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਦੀਪਦਾਨ, ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਨਦਾਨ, ਬਲਿਕਰਮ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਨਾਨ‑ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਆਦਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੇਵਲੋਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜੋ ਸਦਾਚਾਰ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮਹਾਮਨਾ ਦੇਵਰਾਜ ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਘਰ ਉਹ ਸਦਾਚਾਰ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉੱਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧੂਪਦਾਨ, ਦੀਪਦਾਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੀ ਰਿੱਧੀ‑ਸਿੱਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ।

तेthey/those
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
भवन्तिare / come to be
भवन्ति:
TypeVerb
Rootभू
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
ऋद्ध्यन्तेprosper / flourish
ऋद्ध्यन्ते:
TypeVerb
Rootऋध्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
गृहमेधिनःhouseholders
गृहमेधिनः:
Karta
TypeNoun
Rootगृहमेधिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
धूपप्रदानैःby offerings of incense
धूपप्रदानैः:
Karana
TypeNoun
Rootधूपप्रदान
FormNeuter, Instrumental, Plural
दीपैःby lamps (lamp-offerings)
दीपैः:
Karana
TypeNoun
Rootदीप
FormMasculine, Instrumental, Plural
नमस्कारैःby salutations
नमस्कारैः:
Karana
TypeNoun
Rootनमस्कार
FormMasculine, Instrumental, Plural
तथाthus / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
TypeIndeclinable
Root

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
Devarāja Nahuṣa
R
Rājendra (Yudhiṣṭhira, implied addressee)
D
Devaloka
M
Manuṣyaloka
D
Dīpa (lamp)
D
Dhūpa (incense)
B
Bali (offering)