Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 22
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
प्लवन्ते धर्मलघवो लोके5म्भसि यथा प्लवा: | मज्जन्ति पापगुरव: शस्त्र स्कन्नमिवोदके
plavante dharma-laghavo loke 'mbhasi yathā plavāḥ | majjanti pāpa-guravaḥ śastra-skannam ivodake ||
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਅਰਥਾਤ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਰੀ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ—ਉਹ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਤਰਦੀ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਹਥਿਆਰ ਵਾਂਗ ਨਰਕ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma functions like buoyancy: ethical living keeps a person ‘light’ and able to cross saṃsāra, while sin becomes a heavy load that causes one to sink into suffering (symbolized as a hellish sea).
In the opening of the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on righteous conduct. Here he uses a vivid simile—boats floating and weapons sinking—to impress the moral consequence of dharma versus pāpa.