Shloka 22
ययातेर्वानप्रस्थतपःस्वर्गारोहणम् | Yayāti’s Vānaprastha Austerities and Ascent to Heaven
Devanagari script
कथं नु मे मनस्विन्या: पाणिमन्य: पुमान् स्पृशेत् गृहीतमृषिपुत्रेण स्वयं वाप्यूषिणा त्वया,मैं मनको वशमें रखनेवाली स्त्री हूँ। आप-जैसे राजर्षिकुमार अथवा राजर्षिद्वारा पकड़े गये मेरे हाथका स्पर्श अब दूसरा पुरुष कैसे कर सकता है
Transliteration
kathaṁ nu me manasvinyāḥ pāṇim anyaḥ pumān spṛśet | gṛhītam ṛṣiputreṇa svayaṁ vāpy ūṣiṇā tvayā ||
Translation
ਮੈਂ ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ—ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਆਪ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ?
Word by Word
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
नुindeed/then (emphasis)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
मनस्विन्याःof (me) the self-possessed woman
मनस्विन्याः:
TypeNoun/Adjective
Rootमनस्विनी
FormFeminine, Genitive, Singular
पाणिम्hand
पाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्यःanother (man)
अन्यः:
Karta
TypeAdjective (used substantively)
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Singular
पुमान्man
पुमान्:
Karta
TypeNoun
Rootपुमांस्
FormMasculine, Nominative, Singular
स्पृशेत्could/should touch
स्पृशेत्:
TypeVerb
Rootस्पृश्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
गृहीतम्taken/held
गृहीतम्:
TypeParticiple
Rootग्रह्
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Accusative, Singular
ऋषिपुत्रेणby the sage’s son
ऋषिपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootऋषिपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
स्वयम्personally/oneself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
ऊषिणाby you, the ardent/passionate one
ऊषिणा:
Karana
TypeAdjective (used substantively)
Rootऊषिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormInstrumental, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
Vaiśampāyana (narrator/speaker tag)Ṛ
ṛṣiputra (son of a sage)P
pāṇi (the hand, symbol of marriage)Sandhi Notes