Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)

सहस्रसंख्यान्‌ सम्भूतान्‌ दक्षपुत्रांश्ष नारद: । मोक्षमध्यापयामास सांख्यज्ञानमनुत्तमम्‌,धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेडनघ । वैशम्पायनजी कहते हैं--निष्पाप जनमेजय! अब मैं दक्ष प्रजापति, वैवस्वत मनु, भरत, कुरु, पूर, अजमीढ, यादव, कौरव तथा भरतवंशियोंकी कुल-परम्पराका तुमसे वर्णन करूँगा। उनका कुल परम पवित्र, महान्‌ मंगलकारी तथा धन, यश और आयुकी प्राप्ति करानेवाला है एक सहस्रकी संख्यामें प्रकट हुए उन दक्ष-पुत्रोंकों देवर्षि नारदजीने मोक्ष-शास्त्रका अध्ययन कराया। परम उत्तम सांख्य-ज्ञानका उपदेश किया

Vaiśampāyana uvāca | sahasrasaṅkhyān sambhūtān dakṣaputrān nāradaḥ | mokṣam adhyāpayāmāsa sāṅkhyajñānam anuttamam | dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te ’nagha ||

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਦਕਸ਼ ਦੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਸਾਂਖ੍ਯ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਧੰਨ, ਯਸ਼ਦਾਇਕ ਅਤੇ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੰਸ਼-ਚਰਿਤ੍ਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।

सहस्रसंख्यान्numbering a thousand
सहस्रसंख्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहस्रसंख्या
FormMasculine, Accusative, Plural
सम्भूतान्born/produced
सम्भूतान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्भूत
FormMasculine, Accusative, Plural
दक्षपुत्रान्sons of Dakṣa
दक्षपुत्रान्:
Karma
TypeNoun
Rootदक्षपुत्र
FormMasculine, Accusative, Plural
नारदःNārada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
मोक्षम्liberation
मोक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootमोक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
अध्यापयामासcaused to study / taught
अध्यापयामास:
TypeVerb
Rootअधि-आपय् (अध्यापय्) / आप्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada, Causative
सांख्यज्ञानम्Sāṅkhya knowledge
सांख्यज्ञानम्:
Karma
TypeNoun
Rootसांख्यज्ञान
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुत्तमम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Nārada
D
Dakṣa
D
Dakṣaputras (sons of Dakṣa)
M
Mokṣa (liberation)
S
Sāṅkhya (philosophical knowledge)