Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
सहस्रसंख्यान् सम्भूतान् दक्षपुत्रांश्ष नारद: । मोक्षमध्यापयामास सांख्यज्ञानमनुत्तमम्,धन्यं यशस्यमायुष्यं कीर्तयिष्यामि तेडनघ । वैशम्पायनजी कहते हैं--निष्पाप जनमेजय! अब मैं दक्ष प्रजापति, वैवस्वत मनु, भरत, कुरु, पूर, अजमीढ, यादव, कौरव तथा भरतवंशियोंकी कुल-परम्पराका तुमसे वर्णन करूँगा। उनका कुल परम पवित्र, महान् मंगलकारी तथा धन, यश और आयुकी प्राप्ति करानेवाला है एक सहस्रकी संख्यामें प्रकट हुए उन दक्ष-पुत्रोंकों देवर्षि नारदजीने मोक्ष-शास्त्रका अध्ययन कराया। परम उत्तम सांख्य-ज्ञानका उपदेश किया
Vaiśampāyana uvāca | sahasrasaṅkhyān sambhūtān dakṣaputrān nāradaḥ | mokṣam adhyāpayāmāsa sāṅkhyajñānam anuttamam | dhanyaṃ yaśasyam āyuṣyaṃ kīrtayiṣyāmi te ’nagha ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਦਕਸ਼ ਦੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਸਾਂਖ੍ਯ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਨਿਰਮਲ! ਧੰਨ, ਯਸ਼ਦਾਇਕ ਅਤੇ ਆਯੁ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੰਸ਼-ਚਰਿਤ੍ਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ।
वैशम्पायन उवाच