Shloka 14

वंशानुकीर्तनम् — Genealogical Recitation from Dakṣa to Yayāti and the Establishment of the Paurava Line

Devanagari script

परस्पराश्लिष्टशाखै: पादपै: कुसुमान्वितै: । अशोभत वन तत्‌ तु महेन्द्रध्वजसंनिभै:,फूलोंसे लदे हुए वृक्ष एक-दूसरेसे अपनी डालियोंको सटाकर मानो गले मिल रहे थे। वे गगनचुम्बी वृक्ष इन्द्रकी ध्वजाके समान जान पड़ते थे और उनके कारण उस वनकी बड़ी शोभा हो रही थी

Transliteration

parasparāśliṣṭaśākhaiḥ pādapaiḥ kusumānvitaiḥ | aśobhata vana tat tu mahendradhvajasaṃnibhaiḥ ||

Translation

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰੁੱਖ ਪਰਸਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਗੂੰਥ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹੋਣ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਣ ਬੜੀ ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਮਹੇਂਦ੍ਰ ਦੇ ਧਵਜ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਗਰਿਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Word by Word

परस्परmutually, each other

आश्लिष्टclasped/embraced

शाखैःwith branches

पादपैःby/with trees

कुसुमान्वितैःendowed with flowers, flower-laden

अशोभतshone, was splendid

वनम्the forest

तत्that

तुindeed, but

महेन्द्रध्वजसंनिभैःresembling Indra's banner (lofty like a flagstaff)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

forest (vana)

trees (pādapāḥ)

flowers (kusumāni)

Indra (Mahendra)

Indra’s banner/standard (dhvaja)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes