Shloka 87
Duḥṣantasya Vana-praveśaḥ
King Duḥṣanta’s Entry into the Forest Hunt
(ततः सत्यवती हृष्टा जगाम स्वं निवेशनम् । तस्यास्त्वायोजनाद् गन्धमाजिध्रन्ति नरा भुवि ।।
tataḥ satyavatī hṛṣṭā jagāma svaṃ niveśanam | tasyāstv āyojanād gandham ājighranti narā bhuvi || dāśarājas tu tad gandham ājighran prītim āvahat || dāśa uvāca | tvām āhur matsyagandheti kathaṃ bāle sugandhatā | apāsya matsyagandhatvaṃ kena dattā sugandhatā || satyavaty uvāca | śaktiḥ putro mahāprajñaḥ parāśara iti smṛtaḥ | nāvaṃ vāhayamānāyā mama dṛṣṭvā sugarhitaṃ | apāsya matsyagandhatvaṃ yojanād gandhatāṃ dadau | ṛṣeḥ prasādaṃ dṛṣṭvā tu janāḥ prītim upāgaman ||
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਦਾਸ਼ਰਾਜ ਵੀ ਉਹ ਗੰਧ ਸੁੰਘ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਦਾਸ਼ਰਾਜ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—“ਧੀਏ! ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਵਰਗੀ ਬੂ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ‘ਮਤ੍ਸ੍ਯਗੰਧਾ’ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ; ਹੁਣ ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਈ? ਕਿਸ ਨੇ ਤੇਰੀ ਦੁৰ্গੰਧ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੂ ਬਖ਼ਸ਼ੀ?” ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਪਿਤਾਜੀ! ਮਹਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਪਰਾਸ਼ਰ—ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨੌਕਾ ਚਲਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ। ਮੇਰੇ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਗੰਧ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧ ਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਇਸ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।”
दाश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how compassionate grace (prasāda) can transform social stigma into dignity: Satyavatī’s former identity marked by an offensive odor is changed through a sage’s favor, suggesting that inner worth and destiny need not be confined by birth or reputation.
After receiving a boon from the sage Parāśara, Satyavatī returns home emitting a far-reaching fragrance. Her father Dāśarāja, surprised because she was known as ‘Matsyagandhā’ (fish-smelling), asks the cause; she explains that Parāśara removed the fish-odor and granted her a fragrance perceptible from a yojana away.