Shloka 10

भूमिभार-निवारणप्रसङ्गः (Bhūmibhāra-nivāraṇa-prasaṅgaḥ) — The Motif of Relieving Earth’s Burden

Devanagari script

स यज्ञ: पाण्डवेयस्य राज्ञ: पारिक्षितस्य ह । प्रीतिमांश्षाभवद्‌ राजा भारतो जनमेजय:,जनमेजयके द्वारा आस्तीकको यह वरदान प्राप्त होते ही सब ओर प्रसन्नता बढ़ानेवाली हर्षध्वनि छा गयी और पाण्डववंशी महाराज जनमेजयका वह यज्ञ बंद हो गया। ब्राह्मणको वर देकर भरतवंशी राजा जनमेजयको भी प्रसन्नता हुई

Transliteration

sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya rājñaḥ pārīkṣitasya ha | prītimān abhavad rājā bhārato janamejayaḥ ||

Translation

ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਦਾ ਉਹ ਸਰਪ-ਸਤਰ ਉਸ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਹರ್ಷ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਆਸਤੀਕ ਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਘੋਸ਼ ਫੈਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਨਮੇਜਯ ਦਾ ਸਰਪ-ਯਜ्ञ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਭਰਤਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Word by Word

सःhe/that (king)

यज्ञःsacrifice

पाण्डवेयस्यof the Pandava-line (descendant of the Pandavas)

राज्ञःof the king

पारिक्षितस्यof Parikshit’s (descendant of Parikshit)

हindeed

प्रीतिमान्pleased, delighted

अभवत्became/was

राजाthe king

भारतःthe Bharata (scion of Bharata)

जनमेजयःJanamejaya

Speaker

शौनक उवाच

Characters & Entities

श

शौनक (Śaunaka)

ज

जनमेजय (Janamejaya)

प

परीक्षित् (Parīkṣit)

प

पाण्डव (Pāṇḍavas)

भ

भरत (Bharata)

आ

आस्तीक (Āstīka)

य

यज्ञ (Yajña / Sarpa-satra)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes