Shloka 82
Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
अथ कम्मिंश्वित् काले वेदं ब्राह्मणं जनमेजय: पौष्यश्न क्षत्रियावुपेत्य वरयित्वोपाध्यायं चक्रतु:ः,एक समयकी बात है--ब्रह्मवेत्ता आचार्य वेदके पास आकर “जनमेजय और पौष्य' नामवाले दो क्षत्रियोंने उनका वरण किया और उन्हें अपना उपाध्याय बना लिया। तदनन्तर एक दिन उपाध्याय वेदने यजमानके कार्यसे बाहर जानेके लिये उद्यत हो उत्तंक नामवाले शिष्यको अग्निहोत्र आदिके कार्यमें नियुक्त किया और कहा--“वत्स उत्तंक! मेरे घरमें मेरे बिना जिस किसी वस्तुकी कमी हो जाय, उसकी पूर्ति तुम कर देना, ऐसी मेरी इच्छा है।' उत्तंकको ऐसा आदेश देकर आचार्य वेद बाहर चले गये
atha kasmiṁścid kāle vedaṁ brāhmaṇaṁ janamejayaḥ pauṣyaś ca kṣatriyāv upetya varayitvopādhyāyaṁ cakratuḥ | tad-anantaram ekadā upādhyāyo vedaḥ yajamāna-kāryeṇa bahir gantum udyataḥ san uttanka-nāma śiṣyam agnihotrādi-kārye niyujya uvāca—“vatsa uttanka! mama gṛhe mayi gate yasyāḥ kasyāścid vastuno nyūnatā bhavet, tasyāḥ pūrtiṁ tvaṁ kuryāḥ; eṣā mama icchā” iti | evam ājñāpayitvā ācāryo vedaḥ bahir jagāma |
ਇੱਕ ਵਾਰ ਬ੍ਰਹਮਵੇਤਾ ਆਚਾਰਯ ਵੇਦ ਦੇ ਕੋਲ ਜਨਮੇਜਯ ਅਤੇ ਪੌਸ਼੍ਯ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਪਾਧਿਆਏ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਪਾਧਿਆਏ ਵੇਦ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤੰਕ ਨਾਮ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਨੂੰ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਨਿਤ੍ਯਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ— “ਵਤਸ ਉੱਤੰਕ! ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਘਾਟ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਤੂੰ ਕਰੀਂ— ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।” ਇਹ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਆਚਾਰਯ ਵੇਦ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ।
राम उवाच