Shloka 15

Arjuna Restores a Brāhmaṇa’s Cattle and Accepts Forest Exile

Satya-vrata at Khaṇḍavaprastha

Devanagari script

प्रोवाच चामितमतिः: प्रश्नितं विनयान्वितः । द्रुपदं पाण्डुपुत्राणां संनिधी केशवस्य च,अगाध बुद्धिवाले विदुरजी पाण्डवों तथा भगवान्‌ श्रीकृष्णके समीप विनीतभावसे नम्रतापूर्वक बोले--

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | provāca cāmitamatiḥ praśnitaṃ vinayānvitaḥ | drupadaṃ pāṇḍuputrāṇāṃ sannidhau keśavasya ca |

Translation

ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਤਦ ਅਪਾਰ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਲ, ਪਾਂਡੁਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ (ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ।

Word by Word

• प्रोवाच: said, spoke
• Type: Verb
• Root: प्र+वच्
• Form: लिट् (परस्मैपद), 3, singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अमितमतिः: one of immeasurable intellect (Vidura)
• अमितमतिः: Karta
• Type: Noun
• Root: अमितमति
• Form: masculine, nominative, singular

• प्रश्नितम्: asked, questioned (that which was asked)
• प्रश्नितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: प्रश्नित
• Form: neuter, accusative, singular

• विनयान्वितः: endowed with humility
• विनयान्वितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: विनयान्वित
• Form: masculine, nominative, singular

• द्रुपदम्: Drupada
• द्रुपदम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रुपद
• Form: masculine, accusative, singular

• पाण्डुपुत्राणाम्: of the sons of Pandu (the Pandavas)
• Type: Noun
• Root: पाण्डुपुत्र
• Form: masculine, genitive, plural

• सन्निधौ: in the presence
• सन्निधौ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सन्निधि
• Form: masculine, locative, singular

• केशवस्य: of Keshava (Krishna)
• Type: Noun
• Root: केशव
• Form: masculine, genitive, singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Vidura
• Drupada
• Pāṇḍuputrāḥ (Pāṇḍavas)
• Keśava (Śrī Kṛṣṇa)