Shloka 26
आचर्कर्षतुरन्योन्यं मुष्टिभिश्वापि जघ्नतुः । ततश्नट्चटाशब्द: सुघोरो हूभवत् तयो:,इस प्रकार वे एक-दूसरेको खींचते और मुक्कोंसे मारते थे। उस समय घूँसोंकी मारसे दोनोंके शरीरोंपर अत्यन्त भयंकर “चट-चट” शब्द हो रहा था। वे परस्पर इस प्रकार प्रहार कर रहे थे, मानो पत्थर टकरा रहे हों। लगभग दो घड़ीतक दोनों उस युद्धमें एक-दूसरेको खींचते और ठेलते रहे
Vaiśampāyana uvāca |
ācarakarṣatur anyonyaṃ muṣṭibhiś cāpi jaghnatuḥ |
tataś caṭ-caṭā-śabdaḥ sughoro 'bhavat tayoḥ ||
ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਅਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ‘ਚਟ-ਚਟ’ ਦੀ ਧੁਨ ਉੱਠੀ—ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਉਸ ਸਮਰ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਤੇ ਧੱਕਦੇ ਰਹੇ।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked hostility manifests as raw violence: when opponents abandon restraint, conflict becomes dehumanizing, reducing interaction to force and injury. Ethically, it points to the need for self-control (dama) and restraint even amid rivalry, since anger quickly escalates into cruelty.
Two combatants are locked in close combat: they seize and pull each other, then trade heavy punches. The blows produce a loud, frightening ‘caṭ-caṭ’ cracking sound, likened to stones striking—emphasizing the intensity and brutality of the fight.